Marine reptielen

Fauna

Marine Reptielen - Heersers van de Oerzeeën

Inleiding


In de periode dat dinosaurussen over de aarde zwierven waren de zeereptielen de absolute heersers van de zeeën en oceanen. Sommige van deze zeereptielen konden wel veertien meter lang worden.

Plesiosaurussen verschenen ongeveer 170 miljoen jaar geleden in de zeeën, daarna splitsen zij zich op in twee groepen of superfamilies, de Plesiosauroidea welke lijken op dikke dolfijnen met lange halzen en slangachtige koppen, en de Pliosauroidea welke plompe lichamen hadden met korte nekken en krokodilachtige koppen. Beide superfamilies bleven bestaan tot aan het einde van het Krijt.

De Plesiosaurussen waren oorspronkelijk landdieren die zich hadden aangepast aan het leven in de zee, hun poten waren veranderd in slanke zwempoten en in plaats van vijf kootjes per vinger of teen hadden zij er tien ontwikkeld. Hun zwempoten werden met grote slagen op en neer bewogen zodat zij als het ware door het water vlogen. De zwempoten hadden ronde randen en taps toelopende uiteinden, ze waren dus gevormd als de vleugel van een vliegtuig. Hun bekkengordel en de beenderen van de schouder waren als gevolg van de gespecialiseerde zwempoten omgevormd tot brede massieve beenplaten, een bouw die uniek is voor Plesiosaurussen. In tegenstelling tot de vishagedissen en Ichtioasurussen zijn er geen bewijzen gevonden dat de Plesiosaurussen hun jongen levend baarden, het zijn dus waarschijnlijker dat zij (zoals schildpadden) eieren legden.

De hoogst gespecialiseerde marine reptielen waren de vishagedissen of Ichthyosaurussen deze dieren vertoonden in bouw veel overeenkomst met de moderne dolfijnen. Hun sterk gestroomlijnde lichamen stelden hen in staat snelheden te bereiken van veertig km/u. Ichthyosaurussen bewogen zich niet voort met peddels maar met hun staartvin. Zij waren zo geadapteerd aan het leven in water dat zij niet meer in staat waren om aan land te gaan. Het waren levenbarende hagedissen die meer dan honerd miljoen jaar lang op aarde leefden. Zij maakten hun opwachting tijdens het Vroeg Trias en stierven uit tijdens het Midden Krijt waarbij de grootste diversiteit werd bereikt tijdens het Jura. De opkomst van de haaien heeft mogelijk bijgedragen aan hun uitsterven.

De Mosasaurussen (Maashagedissen) vormden een groep vleesetende hagedissen die terugkeerden naar de zee en daar de opengevallen plaats innamen die de Ichthyosaurussen. De Mosasaurussen verbreidden zich snel tijdens het Laat Krijt en evolueerden wereldwijd tot 20 verschillende geslachten met meer dan zeventig soorten. Hun tijdspanne was relatief kort 25 miljoen jaar na hun opkomst en nog voor het einde van het Krijt waren zij alweer verdwenen, hun plaatsen latend aan de marine zoogdieren.

Genussen

De genussen zijn onderverdeeld in de superfamilies Plesiosauroidae, Pliosauroidae ,de orde Ichtyosauria, en de familie Mosasauridae (orde Squamata) op de betreffende pagina's staan enkele genussen vermeld die tot die betreffende groep behoren.

Orde Plesiosauria

Superfamilie Plesiosauroidea

De Plesiosauria waren gedurende het Jura sterk vertegenwoordigt, de oudste fossiele resten dateren uit het Vroeg-Jura. De familie Elasmosauriërs was de laatste overlevende groep binnen de Plesiosauria maar kwamen na de K/T grens niet meer voor. De kenmerkende lange hals en zwempoten van de Plesiosauroidae zijn bij latere vertegenwoordigers extreem ontwikkeld.

Familie Plesiosauridae

Deze voornamelijk in het Vroeg-Jura van Europa gevonden familie bezit kleinere schedels en nekken van gemiddelde lengte als karaktereigenschappen.

Familie Cryptoclididae

De nek van de Cryptoclididen die leefden van het Laat-Jura tot aan het Laat-Krijt bestond uit ongeveer dertig wervels, hun kop was voorzien van een lange snuit.

Familie Elasmosauridae

Deze groep die ontstond tijdens het Vroeg-Jura omvatte nam in de loop van zijn geschiedenis steeds verscheidene vormen, aan het eind van het Krijt verdwenen zij uit het fossiele record. Enkele van de latere vormen hadden extreem lange nekken die uit ongeveer 76 wervels bestonden.

Superfamilie Pliosauroidea

Deze superfamilie stamt uit het Vroeg-Trias. Kenmerkend zijn de grote kop van soms wel drie meter lang die was en die voorzien was van sterke kaken en grote tanden. De hals bestond uit dertien wervels en was dus relatief kort. Het waren jagers op de grotere zeedieren zoals haaien, pijlinktvissen, vishagedissen en zelfs op de verwante Plesiosauriërs.

Meer weten over Marine reptielen? Bezoek dan DinoData