Vroeg diapsiden

Fauna

De diapsiden waartoe de meeste moderne hagedissen behoren verschenen voor het eerst gedurende het Laat-Carboon. Diapsiden bezitten zogenaamde slaapvensters, hetgeen openingen achter beide oogkassen van de schedel zijn die werden bedekt door ligamenten waaraan de kaakspieren waren bevestigd. Het zijn niet allen de voorouders van de moderne hagedissen maar ook die van moderne krokodillen en de dinosauriërs, en Pterosauriërs die uitstierven gedurende de K/T periode.

Onderklasse Diapsida

Orde Areoscelida

De eerste en tegelijkertijd ook primitiefste diapsiden ontstonden gedurende het Laat-Carboon en verdwenen na het Midden-Perm. Het waren kleine hagedissen die liepen op relatief dunne renpoten en een vrij lange nek bezaten. Deze groep vormt de orde Areoscelida die bestaat uit maar vier geslachten.

Orde ?

De periode van het Midden-Perm is een zwart gat in de ontwikkeling van de diapsiden, uit deze periode zijn in het geheel geen fossielen van diapsiden gevonden. In tijd latere vondsten, komen voor tijdens het Laat-Perm uit die periode zijn enkele gespecialiseerde groepen bekend waarvan de onderlinge verwantschap niet duidelijk is. Tot die groepen behoort ook de familie Weigeltisauridae.

Orde Thalattosauria

Deze orde werd gevormd door gespecialiseerde geheel aan het water geadapteerde diapsiden die leefden tijdens het Trias. Deze groep leefde voornamelijk in het water en kwam alleen aan land voor het leggen van eieren. De bekendste van de drie families die tot deze orde behoren is die van de Askeptosauridae.

Orde Choristodera

De orde Choristodera is een gedurende het Vroeg-Krijt van de hoofdontwikkelingslijn van de diapsiden afgesplitste groep van krokodilachtige reptielen. De tot deze groep behorende dieren stierven uit gedurende het Eoceen.

Orde Eosuchia

De Eosuchia die ontstonden tijdens het Laat-Perm zijn een mogelijke kandidaat voorouder van de moderne slangen en hagedissen. Binnen deze orde worden er vier families onderscheiden waarvan het levensgebied zich beperkte tot Madagaskar en oostelijk- en zuidelijk Afrika. De groep stief weer uit tijdens het Midden-Trias.

Superorde Lepidosauria

Vanuit de Lepidosauria die ontstond tijdens het Laat-Perm zijn de moderne hagedissen en slangen ontstaan. De derde groep binnen de Lepidosauriers, de Sphenodonten waren minder succesvol.

Orde Sphenodontida

De Sphenodonten ontwikkelden zich gedurende het Laat-Trias en vormt een afsplitsing binnen de lepidosauriërs. De Nieuw-Zeelandse brughagedis Sphenodonpunctatus is de enige nog levende vertegenwoordiger van deze groep.